តង់ស្តុងជាអ្វីហើយមាននិយមន័យយ៉ាងដូចម្តេច

តង់ស្យុង { Voltage }

តង់ស្យុង { Voltage } គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៅក្នុងរូបវិទ្យា និង វិស្វកម្មអគ្គិសនី។ ជួនកាលគេ ហៅតង់ស្យុងថា ផលសងប៉ូតង់ស្យែល {Potential Difference} វាគឺជាកម្រិតខុសគ្នានៃថាមពលអគ្គិសនីរវាងចំណុចពីរ។

បើនិយាយឱ្យងាយយល់ វាគឺជា "សម្ពាធ" ដែលរុញច្រានអេឡិចត្រុងឱ្យធ្វើចលនានៅក្នុងខ្សែចម្លង ដើម្បីបង្កើតបានជាចរន្តអគ្គិសនី។ ​

ខាងក្រោមនេះជាចំណុចសំខាន់ៗដើម្បីយល់ដឹងពីតង់ស្យុង៖

I. និយមន័យជាមូលដ្ឋាន

នៅក្នុងរូបវិទ្យាតង់ស្យុងគឺជា ផលសងប៉ូ តង់ស្យែល អគ្គិសនី រវាងចំណុចពីរ។ វាគឺជាថាមពលដែលផ្ទុកក្នុងមួយឯកតាបន្ទុកអគ្គិសនី។ ​ បើគ្មានតង់ស្យុងទេ អេឡិចត្រុងនឹងមិនអាចផ្លាស់ទីក្នុងទម្រង់ជាចរន្តបានឡើយ។ ​ ឯកតារង្វាស់តង់ ស្យុងគឺ វ៉ុល {Volt} ដែលមាននិមិត្ដសញ្ញា តាងដោយអក្សរ V ឬ U។

រូបមន្តទូទៅ

V =

W Q

ខ្នាត

V : គឺជាតង់ស្យុង គិតជាវ៉ុល {Volt},
W : គឺជាថាមពល គិតជាស៊ូល {Joule}
Q : គឺជាបន្ទុកអគ្គិសនី គិតជាគូឡុំ {Coulomb}

II. ការប្រៀបធៀបជាមួយសម្ពាធទឹក

ដើម្បីឱ្យកាន់តែច្បាស់ យើងអាចប្រៀបធៀបប្រព័ន្ធអគ្គិសនី ទៅនឹងប្រព័ន្ធទុយោទឹក ៖

• ចរន្តអគ្គិសនី {Current}:- ប្រៀបដូចជាលំហូរទឹកដែលរត់ក្នុងទុយោ។
• តង់ស្យុង {Voltage}:- ប្រៀបដូចជាសម្ពាធទឹក បើគ្មានសម្ពាធទឹកទេ ទឹកក៏មិនអាចហូរបានដែរ។
• រេស៊ីស្តង់ {Resistance}:- ប្រៀបដូចជាទំហំទុយោ ឬ ភាពត្បៀតនៃទុយោដែល រារាំងលំហូរទឹក។

រូបភាពទី ១៖ បង្ហាញពីដ្យាក្រាមតង់ស្យុង

III. ទំនាក់ទំនងក្នុងច្បាប់អូម

តង់ស្យុងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយចរន្ត និងរ៉េស៊ីស្តង់តាមរយៈរូបមន្តច្បាប់អូម (Ohm's Law)៖

តាមច្បាប់អូម៖

V = I × R

ខ្នាត

V: តង់ស្យុងគិតជាវ៉ុល {V},
I: ចរន្តអគ្គិសនីគិតជាអំពែ {A},
R: រេស៊ីស្តង់គិតជាអូម {Ω}

រូបភាពទី ២៖ បង្ហាញទំនាក់ទំងច្បាប់អូម

IV. ប្រភពនៃតង់ស្យុង

ប្រភពនៃតង់ស្យុង {Voltage Source} គឺជាឧបករណ៍អគ្គិសនីដែលអាចបង្កើត និងរក្សាភាពខុសគ្នានៃផលសងប៉ូតង់ស្យែលអគ្គិសនី {Potential Difference} ដើម្បីរុញច្រានចរន្តឱ្យរត់ឆ្លងកាត់សៀគ្វី។ ​យើងអាចបែងចែកប្រភពតង់ស្យុងជាពីរប្រភេទធំៗ៖

• ប្រភពតង់ស្យុងចរន្តជាប់ {DC Voltage Source}
• ប្រភពតង់ស្យុងចរន្តឆ្លាស់ {AC Voltage Source}

V. ការប្រើប្រាស់

ការប្រើប្រាស់តង់ស្យុង និងប្រភពតង់ស្យុងមានវិសាលភាពធំធេងណាស់ ចាប់ពីឧបករណ៍តូចៗក្នុងដៃ រហូតដល់ប្រព័ន្ធឧស្សាហកម្មធុនធ្ងន់។ ខាងក្រោមនេះគឺជាការប្រើប្រាស់សំខាន់ៗតាមវិស័យនីមួយៗ៖

• ក្នុងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ {Domestic Applications}
• ក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្ម និងបច្ចេកទេស {Industrial & Technical}
• ក្នុងវិស័យទូរគមនាគមន៍ និងបណ្តាញ{Telecommunications}

VI. ការបូកតង់ស្យុង

ការបូកតង់ស្យុង {Addition of Voltages} គឺជាគោលការណ៍គ្រឹះក្នុងអគ្គិសនី ដែលអាស្រ័យទៅលើរបៀបដែលប្រភពថាមពល ឬគ្រឿងទទួលត្រូវបានតភ្ជាប់គ្នា។ ជាទូទៅ យើងសិក្សាលើករណីពីរធំៗ៖។

• ការបូកតង់ស្យុងក្នុងសៀគ្វីស៊េរី {Series Circuit}
• ការបូកតង់ស្យុងក្នុងសៀគ្វីខ្នែង {Parallel Circuit}

តារាងសង្ខេប

ប្រភេទសៀគ្វី	តង់ស្យុងសរុប Vtotal	ចរន្តសរុប Itotal
បង្គុំសៀគ្វីតជាស៊េរី	បូកបញ្ចូលគ្នា {V1 + V2 + V3 +....+ Vn}	ចរន្តស្មើគ្នាទាំងអស់ {I1 = I2 = I3 =....= In}
បង្គុំសៀគ្វីតជាខ្នែង	ស្មើគ្នាទាំងអស់ {V1 = V2 = V3 =....= Vn}	ចរន្តបូកបញ្ចូលគ្នា {I1 + I2 + I3 +....+ In}

VII. ឧបករណ៍វាស់

ឧបករណ៍វាស់អគ្គិសនី {Measuring Instruments} គឺជាឧបករណ៍ចាំបាច់បំផុតសម្រាប់ជាងអគ្គិសនី និងវិស្វករ ដើម្បីត្រួតពិនិត្យ វិភាគ និងជួសជុលប្រព័ន្ធអគ្គិសនី។ ឧបករណ៍នីមួយៗមានតួនាទីខុសៗគ្នាទៅតាមបរិមាណអគ្គិសនីដែលយើងចង់ដឹង៖

• វ៉ុលម៉ែត្រ {Voltmeter}
• អំពែម៉ែត្រ {Ammeter}
• អូមម៉ែត្រ {Ohmmeter}
• ម៉ាល់ទីម៉ែត្រ {Multimeter}
• ក្លាំម៉ែត្រ {Clamp Meter}

VIII. តង់ស្យុងទូទៅ

ការយល់ដឹងពីភាពខុសគ្នារវាង AC (ចរន្តឆ្លាស់) និង DC (ចរន្តជាប់) គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះវាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃប្រព័ន្ធអគ្គិសនី និងអេឡិចត្រូនិក។ ខាងក្រោមនេះគឺជាការពន្យល់លម្អិត

១. ចរន្តជាប់ {DC}

តង់ស្យុងទូទៅ {DC} វាត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក និងការផ្ទុកថាមពល។

• តង់ស្យុង 1.5V: ថ្មពិលទូទៅ (AA, AAA)
• តង់ស្យុ 5V: រន្ធ USB សាកទូរស័ព្ទ
• តង់ស្យុង ​12V / 24V: អាគុយឡាន ឬអាគុយសូឡា
• តង់ស្យុង 19V - 20V: អាដាប់ទ័រ Laptop

លក្ខណៈពិសេស: អាចរក្សាទុកក្នុងថ្ម ឬអាគុយបាន ប៉ុន្តែពិបាកក្នុងការបញ្ជូនទៅទីឆ្ងាយ។

២. ចរន្តឆ្លាស់ {AC}

តង់ស្យុងទូទៅ {AC} វាត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ចែកចាយថាមពលនៅតាមផ្ទះ អាគារពាណិជ្ជកម្ម និង រោងចក្រសហគ្រាស។

• តង់ស្យុង 110V - 120V: ប្រើនៅអាមេរិក និងជប៉ុន
• តង់ស្យុង 220V - 240V: ប្រើនៅកម្ពុជា អឺរ៉ុប និងអាស៊ីភាគច្រើន

លក្ខណៈពិសេស: ងាយស្រួលក្នុងការតម្លើង ឬបន្ថយតង់ស្យុងដោយប្រើត្រង់ស្វូម៉ាទ័របំលែងតង់ស្យុង {Transformer} និងអាចបញ្ជូនទៅឆ្ងាយបានល្អ។

៩.តារាងតង់ស្យុង និងប្រភេទឌុយអគ្គិសនីជុំវិញពិភពលោក

ប្រទេស	ប្រភេទឌុយ	តង់ស្យុង	ហ្វ្រេកង់
តំបន់អាស៊ី និងអូសេអានី
កម្ពុជា	A, C, G	230 V	50 Hz
ថៃ	A, B, C, O	230 V	50 Hz
វៀតណាម	A, C, F	220 V	50 Hz
ឡាវ	A, B, C, E, F	230 V	50 Hz
ចិន	A, C, I	220 V	50 Hz
ជប៉ុន	A, B	100 V	50/60 Hz
កូរ៉េខាងត្បូង	C, F	220 V	60 Hz
ម៉ាឡេស៊ី / សិង្ហបុរី	G	230 V	50 Hz
អូស្ត្រាលី / នូវែលសេឡង់	I	230 V	50 Hz
ឥណ្ឌា	C, D, M	230 V	50 Hz
តំបន់អឺរ៉ុប
បារាំង / អាល្លឺម៉ង់	C, E, F	230 V	50 Hz
ចក្រភពអង់គ្លេស / អៀរឡង់	G	230 V	50 Hz
អ៊ីតាលី	C, F, L	230 V	50 Hz
ស្វីស	C, J	230 V	50 Hz
រុស្ស៊ី	C, F	230 V	50 Hz
តំបន់អាមេរិក
សហរដ្ឋអាមេរិក / កាណាដា	A, B	120 V	60 Hz
ម៉ិកស៊ិក	A, B	127 V	60 Hz
ប្រេស៊ីល	C, N	127 V / 220 V	60 Hz
អាហ្សង់ទីន	C, I	220 V	50 Hz
តំបន់អាហ្វ្រិក និង មជ្ឈិមបូព៌ា
អារ៉ាប់រួម (ឌូបៃ)	G	230 V	50 Hz
អារ៉ាប់ប៊ីសាអូឌីត	G	220 V	60 Hz
អាហ្វ្រិកខាងត្បូង	C, D, M, N	230 V	50 Hz
អេស៊ីប	C, F	220 V	50 Hz